Tarnopolszczyzna i Podkarpacie · XV–XVI wiek
Nasze odkrycia archiwalne
Miasta i wsie obwodu tarnopolskiego i Podkarpacia starsze, niż podają encyklopedie. Każdą datę poniżej odczytaliśmy z dawnego zapisu na samej stronie wydania i tę stronę pokazujemy.
Badania i tekst: Vadym Ratynskyi
Najnowsze odkrycia
Rzeszów · Rzeschow · 15 stycznia 1498
miasto Rzeszów, województwo podkarpackie, Polska
Rzeszów, 1498: „dopóki nie dowiemy się jasno, czy Augustyn żyje”
Augustyn ze Staromieścia nie wrócił z Mołdawii; w 1498 roku sąd czeka na wieść, a rajcy Rzeszowa nie słuchają opiekuna.
Zwykle podaje się: w Wikipedii — brak tej historii → nieznany rozdział dziejów miasta
Chodaczków Wielki · Chodaczków · 8 marca 1504
hromada Podhorodne, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Chodaczków Wielki wzmiankowany 254 lata wcześniej: „pusta wieś” w 1504 roku
Król poświadcza przekazanie zamku Buczniów „z przysiółkami pustymi” — Chodaczkowem, Domamoryczem i Długą Doliną.
Zwykle podaje się: 1758 (Wikipedia, encyklopedia); strona hromady — 1504 bez źródła → 254 lata przed 1758
Krzywe · maj 1443
hromada Kozowa, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Krzywe koło Kozowej starsze o 183 lata: tywun Marcin, 1443 rok
Sąd lwowski pozywa „Marcina z Krzywego, tywuna” i atamana z Kozowej o niezapłaconą „czaszę kozowską”.
Zwykle podaje się: 1626 → 183 lata wcześniej
Samołuskowce · 1733
hromada Husiatyn, rejon czortkowski, obwód tarnopolski, Ukraina
Samołuskowce zasiedlano dwa razy: w 1733 roku ludzi „z Uherec transportowano”
Szlachta zapisuje, że pustkę Samołuskowce osadzono na nowo poddanymi „z Uherec transportowanymi”.
Zwykle podaje się: 1547 lub 1564, bez słowa o zasiedleniu → drugie zasiedlenie wsi
Zwięczyca · Swanczicza · 5 lutego 1450
miasto Rzeszów, województwo podkarpackie, Polska
Zwięczyca w 1450 roku: czterdzieści imion mieszkańców
Podział Zwięczycy w 1450 roku: czterdzieści imion gospodarzy i trzy stawy.
Zwykle podaje się: 1672 → 222 lata wcześniej
Hnatkowice i Drohojów · Natkowice, Drohojów · 8 lipca 1437
gmina Orły, powiat przemyski, województwo podkarpackie, Polska
Hnatkowice i Drohojów: „Co zrobiłem, zrobiłem na swojej stronie” (1437)
Mikołaj z Natkowic i Jan z Drohojowa spierają się o rów, łąkę i osiemdziesiąt brzóz, 1437–1438.
Zwykle podaje się: 1529 (Drohojów) → 92 lata wcześniej
Pobitno · Powietna · 28 września 1436
miasto Rzeszów, województwo podkarpackie, Polska
Pobitno: najazd na wieś Powietną w 1436 roku
Najazd na wieś Powietną, dzisiejsze Pobitno, jesienią 1436 roku.
Zwykle podaje się: 1589 (Wikipedia); 1380 (historycy) → 153 lata wcześniej niż w Wikipedii; nauka zna lokację z 1380 r.
Torki · 13 czerwca 1463
gmina Medyka, powiat przemyski, województwo podkarpackie, Polska
Torki w 1463 roku: synowie królewskiego koniucha procesują się o głowę ojca
Synowie zabitego królewskiego koniucha Masza z Torek procesują się o głowę ojca, 1463 rok.
Zwykle podaje się: 1589 → 126 lat wcześniej
Ciemięrzowice · Czemierzów · 5 maja 1438
gmina Orły, powiat przemyski, województwo podkarpackie, Polska
Ciemięrzowice w 1438 roku: pasierb, który po śmierci ojczyma miał być wolny
Sandek z Czemierzowa daje pasierbowi pole i wolność po swojej śmierci, 1438 rok.
Zwykle podaje się: brak dawnej daty → pierwsza data z dokumentu
Paportno · 23 listopada 1444
gmina Fredropol, powiat przemyski, województwo podkarpackie, Polska
Paportno: wieś, której już nie ma, w księgach z 1444 roku
Sym z Paportna w sądzie w 1444 roku; jedenastu sąsiadów przysięga za Mańka w 1468.
Zwykle podaje się: brak dawnej daty → pierwsza data z dokumentu
Prałkowce · Prawkowce · 8 października 1436
gmina Krasiczyn, powiat przemyski, województwo podkarpackie, Polska
Prałkowce: Jakusz z Prawkowiec w 1436 roku, 38 lat przed „pierwszą wzmianką”
Jakusz z Prawkowiec świadczy w przemyskim sądzie ziemskim, jesienią 1436 roku.
Zwykle podaje się: 1474 → 38 lat wcześniej
Jasionka · 1 grudnia 1446
gmina Trzebownisko, powiat rzeszowski, województwo podkarpackie, Polska
Jasionka w 1446 roku: kmiecie, którzy płacili miodem
Kmiecie z Jasionki płacą miód braciom ze Staromieścia, 1446 rok.
Zwykle podaje się: brak daty (Wikipedia); 1416 (historycy) → pierwsza data, której nie ma w Wikipedii; nauka zna rok 1416
Wojtkowa · Turza · 19 czerwca 1486
gmina Ustrzyki Dolne, powiat bieszczadzki, województwo podkarpackie, Polska
Wojtkowa w 1486 roku nazywała się Turza
Kmiecie „z Turzy”, dzisiejszej Wojtkowej, pozywają pana Birczy, 1486 rok.
Zwykle podaje się: 1672 → 186 lat wcześniej
Trójca · Święta Trójca · 28 października 1437
gmina Ustrzyki Dolne, powiat bieszczadzki, województwo podkarpackie, Polska
Trójca pod Arłamowem: Chodor „ze Świętej Trójcy” w 1437 roku
Chodor ze Świętej Trójcy, pobity i zamknięty na trzy zamki, wygrywa sprawę w 1437 roku.
Zwykle podaje się: 1763 (cerkiew) → 326 lat wcześniej
Średnia · Hryniowa Wola · 1 marca 1502
gmina Krzywcza, powiat przemyski, województwo podkarpackie, Polska
Średnia w 1502 roku: Hryniowa Wola w lasach spalonej Krzywczy
Bracia z Krzywczy karczują Hryniową Wolę, dzisiejszą Średnią, po najeździe tureckim, 1502 rok.
Zwykle podaje się: brak dat sprzed XX wieku → pierwsza data z dokumentu
Świlcza · Świńcza · 15 listopada 1424
gmina Świlcza, powiat rzeszowski, województwo podkarpackie, Polska
Świlcza miała plebana już w 1424 roku
Gaweł, kapelan arcybiskupa lwowskiego, jest plebanem w Świńczy w 1424 roku.
Zwykle podaje się: brak średniowiecznych dat → pierwsza data z dokumentu
Niżborg Stary · 6 czerwca 1477 (miasteczko — 1480)
hromada Wasylkowce, rejon czortkowski, obwód tarnopolski, Ukraina
Niżborg Stary był miasteczkiem już w 1480 roku, a encyklopedie zaczynają jego historię od 1554
Mikołaj Kierdej zastawia „miasteczko Stary Niżborg” ze stawem i młynem, a ryby z jego stawów kupują z góry rzemieślnicy lwowscy.
Zwykle podaje się: 1554 (Niżborg — 1564) → 77 lat wcześniej
Złotniki · 1469 (najpóźniej)
hromada Złotniki, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Złotniki były miasteczkiem na kupieckiej drodze już w 1469 roku, 16 lat przed „nadaniem praw miejskich”
Rewizorzy królewscy zapisują Złotniki jako miasto z dziedzicznym wójtem, cłem i kupiecką drogą ze Lwowa.
Zwykle podaje się: prawa miejskie — 1485 → miasto 16 lat wcześniej
Soroka · 23 stycznia 1548
hromada Chorostków, rejon czortkowski, obwód tarnopolski, Ukraina
Soroka: królewszczyzna już w 1548 roku, a nie chutor kozaka-osadnika
Król daje Sorokę i Klunicze w dożywocie woźnemu kamienieckiemu i jego sześciu synom.
Zwykle podaje się: początek XVII w. (w Wikipedii — 1659) → 111 lat wcześniej
Bielawińce · 1469 (najpóźniej)
hromada Buczacz, rejon czortkowski, obwód tarnopolski, Ukraina
Bielawińce nad Strypą: 1469 rok, a nie mapa Beauplana z 1650
Jakub Buczacki okazuje rewizorom królewskim przywilej na Podhajce, Bielawińce i sąsiednie wsie.
Zwykle podaje się: 1650 (mapa Beauplana) → 181 lat wcześniej
Ostrów · 11 listopada 1521
hromada Wielka Berezowica, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Ostrów był miasteczkiem już w 1521 roku — 19 lat przed założeniem Tarnopola
Król nadaje „miasteczku Ostrów” dwa jarmarki w roku i targ w czwartki.
Zwykle podaje się: miasteczko od 1581 → 60 lat wcześniej
Horodnica · 12 października 1519
hromada Skałat, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Horodnica pod Skałatem: 1519 rok, a wraz z nim zaginiona wieś Sołkowce
Król zezwala wykupić z zastawu Horodnicę, Sorocko i zaginione później Sołkowce.
Zwykle podaje się: 1784 (encyklopedia obwodu: 1559) → 265 lat wcześniej
Szybalin · 9 grudnia 1448
hromada Brzeżany, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Szybalin: spór o granicę w 1448 roku, 27 lat przed „pierwszą wzmianką”
Nazwa zapisana jako „Sibalin” w postanowieniu halickiego sądu ziemskiego o granicy.
Zwykle podaje się: 1475 (w Wikipedii 1457) → 27 lat wcześniej
Burkanów · 22 maja 1497
hromada Złotniki, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Burkanów nosił swoją nazwę już w 1497 roku, 67 lat przed „pierwszą wzmianką”
Połowa „Burkanowa” zabezpiecza rodzinny dług dziedziczek Złotnik.
Zwykle podaje się: 1564, jako „Kąt” → 67 lat wcześniej
Chorostków · 16 lipca 1449
hromada Chorostków, rejon czortkowski, obwód tarnopolski, Ukraina
Najstarszy dokument o Chorostkowie: podział dóbr w 1449 roku
Wśród wsi, które trzej bracia otrzymali przy podziale ojcowskich dóbr.
Zwykle podaje się: 1564 (gmina, Wikipedia); 1340 bez dokumentu → 115 lat przed 1564
Petryków · 30 stycznia 1441
hromada Wielka Berezowica, rejon tarnopolski, obwód tarnopolski, Ukraina
Petryków koło Tarnopola: rok 1441, a nie 1458
Zabezpieczenie stu grzywien w poręce, którą jeden brat dał za drugiego.
Zwykle podaje się: 1458 → 17 lat wcześniej
Chcesz takiego badania dla swojej wsi lub miasteczka?
Podaj nazwę miejscowości, a napiszemy, czy w księgach sądowych i dokumentach królewskich jej regionu jest szansa na wzmiankę starszą od obecnej, co trzeba w tym celu przeczytać i ile to kosztuje. Ocena jest bezpłatna.
Kiedy nazywamy to odkryciem
Miejscowość trafia na tę listę tylko wtedy, gdy zapis jest starszy od daty podawanej zarówno przez encyklopedie, jak i przez historię samej gminy. Data znana już miejscowym historykom się nie liczy, choćby była bardzo dawna.
Każdy zapis czytamy z drukowanej strony wydania, a nie z indeksu wyszukiwarki, i tę stronę tu pokazujemy. Jeśli istniała inna wieś o tej samej nazwie, piszemy, jak je rozróżniliśmy.
To zapisy o ziemi i jej właścicielach. Rodziny chłopskie pojawiają się w nich rzadko. Ich szuka się w księgach metrykalnych parafii, które zaczynają się o wieki później.
© 2026 Vadym Ratynskyi. Wszelkie prawa zastrzeżone. Badania, tekst i tłumaczenia z tej strony można kopiować lub przedrukowywać wyłącznie za zgodą autora. Aby uzyskać zgodę, napisz na hello@ukrainianhomecoming.com.
Zacznij od zapytania. To nic nie kosztuje.
Piszesz nam nazwisko i to, co wiesz. Odpowiadamy uczciwie: co da się znaleźć, czego się nie da i ile kosztowałoby to w Twoim przypadku. Bez opłat i bez zobowiązań.