Pytania i odpowiedzi
Wszystko, o co rodziny pytają, zanim nam zaufają.
Jeśli Twojego pytania tu nie ma — wyślij je nam w dowolnym z naszych sześciu języków. Prostą odpowiedź dostaniesz tak czy inaczej.
Bezpieczeństwo i wojna
Czy naprawdę można teraz bezpiecznie jechać na Ukrainę?
Pracujemy wyłącznie w zachodnich obwodach, setki kilometrów od frontu, gdzie toczy się zwykłe życie. To wciąż kraj w stanie wojny i planujemy odpowiednio: pisemny protokół, ubezpieczenie od ryzyk wojennych, poinstruowani kierowcy, codzienne wiadomości do Twojej rodziny. Cały protokół jest opublikowany na stronie „Bezpieczeństwo” — przeczytaj go, zanim cokolwiek zdecydujesz.
Co się dzieje, jeśli ogłoszą alarm, gdy tam jestem?
Trasa każdego dnia jest zaplanowana ze znanymi schronami, na Twoim telefonie działa oficjalna aplikacja alarmowa, a decyzję o przerwaniu dnia podejmujemy my — wcześnie i bez dramatów. Większość alarmów na zachodzie mija bez incydentu; procedurę i tak odgrywamy za każdym razem.
A jeśli zamkną granicę albo sytuacja pogorszy się przed wyjazdem?
Ustalamy to na piśmie, zanim zapłacisz: terminy się przesuwają albo wracają pieniądze za wszystko, co nie zostało jeszcze zarezerwowane — Twój wybór. Jeśli podróż trzeba skrócić już w trakcie, plan cofa się na zachód albo kończy wcześniej.
Mam Kartę Polaka / podwójne obywatelstwo. Czy to coś zmienia?
Dla obywatela Polski wjazd jest zwykły — wystarczy paszport albo dowód. Problem pojawia się tylko wtedy, gdy ktoś ma również obywatelstwo ukraińskie: mężczyźni 18–60 lat co do zasady nie mogą wtedy wyjechać z Ukrainy. Sprawdzamy to na piśmie z każdym podróżnym przed jakąkolwiek rezerwacją.
Odnajdywanie miejscowości i ksiąg
Mam tylko nazwisko i „gdzieś pod Lwowem”. Czy to wystarczy na start?
Często tak. Rozkład nazwisk, struktura parafii oraz akta repatriacyjne i emigracyjne zawężają poszukiwania bardziej, niż rodziny się spodziewają. W odpowiedzi na Twoje zapytanie uczciwie powiemy, czy to wystarczy — a jeśli nie, to jaki jeden dokument ze strychu zmieniłby sprawę.
Nazwa miejscowości w każdym dokumencie jest inna. Która jest właściwa?
Najprawdopodobniej żadna. Nazwy zapisywano ze słuchu w pisowni trzech państw, a po 1945 zmieniano urzędowo. Zestawianie tych zniekształceń ze słownikami geograficznymi to pierwsza rzecz, którą robimy, a pierwsze przejście wykonuje bezpłatne narzędzie do odnajdywania miejscowości na tej stronie.
Moja rodzina była rzymskokatolicka / greckokatolicka / prawosławna / żydowska. Pomożecie?
Tak. Księgi na tych terenach prowadzono osobno dla każdego wyznania i wiemy, które archiwa co przechowują — po obu stronach dzisiejszej granicy, łącznie z AGAD i archiwum w Przemyślu. Rodziny mieszane są normą, nie przeszkodą.
Jakie są szanse, że znajdziecie żyjących krewnych?
Uczciwie: zbyt różne, by podawać liczbę. Tam, gdzie linia rodziny została w okolicy, często ich znajdujemy; tam, gdzie całe wsie wysiedlono lub opustoszały, możemy nie znaleźć. Czego nie robimy nigdy — nie obiecujemy krewnych dla sprzedaży: dostajesz naszą realną ocenę już w pierwszej pisemnej odpowiedzi.
A jeśli księgi po prostu już nie istnieją?
Wtedy tak właśnie mówimy — najlepiej już w pierwszej odpowiedzi, zanim cokolwiek zapłacisz. Mniej więcej jedna sprawa na dziesięć kończy się w tym miejscu. A sprawdzenie ksiąg za 140 USD istnieje właśnie po to, żeby nikt nie płacił za dzień w archiwum tylko po to, by się dowiedzieć, że księgi spłonęły.
Pieniądze
Czym różnicie się od innych, którzy to robią?
Czterema rzeczami — i każdą można sprawdzić. Pierwsza: nasze ceny są opublikowane, aż do tego, ile kosztuje dzień w miejscowości czy w archiwum — większość tej branży chowa je za „skontaktuj się z nami”. Druga: zanim zapłacisz, wiesz, co się stanie, jeśli nic nie znajdziemy — przy dniu w Twojej miejscowości połowa wraca. Trzecia: nasz protokół bezpieczeństwa jest opublikowany w całości, łącznie z regionami, do których nie jeździmy. Czwarta: odmawiamy spraw, które uznajemy za beznadziejne, jeszcze na bezpłatnej ocenie — i nic za to nie bierzemy. Pracujemy też w sześciu językach, w tym po portugalsku i hiszpańsku, co ma znaczenie, jeśli rodzina wyjechała do Brazylii albo Argentyny, a nie do Kanady.
Dlaczego większość pracy wyceniacie za dzień?
Bo tak się ją naprawdę wykonuje. Dzień w czytelni i dzień w miejscowości to ta sama droga i ten sam dzień pracy, niezależnie od tego, czy w księdze są trzy wpisy, czy trzydzieści — więc stała cena za dzień jest uczciwa. Większe poszukiwania to kilka takich dni, a ich cenę ustalamy na piśmie po sprawdzeniu ksiąg za 140 USD, gdy wiadomo już, które księgi istnieją. Opłaty archiwalne za kopie nie są nasze; jeśli archiwum cokolwiek pobiera, znasz sumę, zanim cokolwiek zapłacisz.
Na jaki rząd kosztów podróży się nastawiać?
Nie publikujemy jednej kwoty, bo dla większości rodzin byłaby błędna: zależy od tego, ile osób jedzie, na ile dni, jak daleko od siebie leżą miejscowości i jakie hotele wybierzesz. Cenę ustalamy na piśmie, gdy poszukiwania są zakończone, a dni zaplanowane, z jawną ceną każdej części. Większość rodzin zaczyna od czegoś znacznie mniejszego — sprawdzenia ksiąg albo dnia w miejscowości — i właśnie tak przygotowuje się samą podróż.
Kiedy płacę?
Gdy na piśmie ustalimy, co zostanie zrobione. Każdą pracę opłacasz w całości przy zamówieniu, a zaczyna się ona, gdy tylko wpłata dotrze — dzień w miejscowości czy w archiwum trzeba zarezerwować, a akta zamówić, z wyprzedzeniem. To, co Cię chroni, jest powiedziane przed płatnością: jeśli dzień w Twojej miejscowości nie przyniesie nic o rodzinie, połowa kwoty wraca.
Komu właściwie płacę? Czy to prawdziwa działalność?
Zanim zapłacisz cokolwiek, dostajesz e-mail, w którym dokładnie nazywamy, co zostanie zrobione, i fakturę z danymi do płatności i zakresem pracy. Z Europy płacisz zwykłym przelewem SEPA w euro; ze Stanów — krajowym przelewem bankowym na amerykańskie dane konta, a nie przelewem międzynarodowym. Nie przyjmujemy czeków ani przekazów pieniężnych. Wszystko o założycielu da się sprawdzić w publicznych rejestrach — strona „O nas” podaje, gdzie.
Sama podróż
Mam 74 lata i chore kolana. Dam radę?
Bardzo możliwe — plan dopasowuje się do Ciebie, a nie odwrotnie. Krótsze dni, mniej przejazdów, auto podjeżdżające pod samą bramę cmentarza. A tam, gdzie podróż byłaby naprawdę nierozsądna, mówimy to wprost — i filmujemy miejscowość dla Ciebie.
Nie znam ukraińskiego. Czy nie poczuję się obco?
Przez pierwszą godzinę — być może. Potem stara kobieta bierze Cię za ręce i zaczyna wymieniać braci Twojego dziadka, a tłumacz ledwo nadąża. Język ani razu nie okazał się tą barierą, której rodziny się bały.
Czy mogą pojechać moje dzieci i wnuki?
Bardzo proszę, weź ich. Dzień w rodzinnej miejscowości brzmi zupełnie inaczej, gdy przy tej samej furtce stoją trzy pokolenia, a dni planujemy tak, żeby każdy dał im radę.
Z jakim wyprzedzeniem trzeba rezerwować?
Podróże odbywają się w cieplejszych miesiącach, a planowanie trwa cztery–sześć miesięcy: najpierw poszukiwania, potem terminy, potem logistyka. Na letnią podróż napisz do nas poprzedniej jesieni albo zimy.
Pięć różnych poszukiwań
Która z tych historii jest historią twojej rodziny?
To, gdzie leżą dokumenty, zależy od tego, co stało się z rodziną, a nie od tego, gdzie wieś leży dzisiaj. Każda z tych stron mówi, przez które archiwa biegnie twoja sprawa i która jej część nic nie kosztuje.
Które archiwum ma twoją wieś
Lwów, Tarnopol, Iwano-Frankiwsk, Warszawa: zależy to od roku, obrządku i eparchii — nie od dzisiejszego obwodu.
Rodzina łemkowska
Wieś jest w Polsce i stare metryki też. Rodzinę, która została, w latach 1944–46 przesiedlono na Ukrainę — w regiony, w których pracujemy.
Polska rodzina z Kresów
Lwów, Tarnopol, Stanisławów, Wołyń: co jest w Warszawie, co zostało tutaj i co zostało z samej wsi.
Rodzina żydowska z Galicji, Wołynia albo Podola
Dwa imperia i dwa systemy metrykalne. Które księgi są w Warszawie, które przetrwały na Ukrainie i co robić tam, gdzie ksiąg gminy już nie ma.
Wywiezieni na roboty, 1941–45
Nikt nie wyemigrował — kogoś wywieziono do Niemiec. Zapisały to trzy archiwa w trzech krajach.
Zacznij od zapytania. To nic nie kosztuje.
Piszesz nam nazwisko i to, co wiesz. Odpowiadamy uczciwie: co da się znaleźć, czego się nie da i ile kosztowałoby to w Twoim przypadku. Bez opłat i bez zobowiązań.