Proszę zacząć tutaj · bezpłatnie

Siedem dokumentów wskazuje wieś. Trzy z nich większość rodzin już ma.

Zanim zlecą Państwo jakiekolwiek poszukiwania, proszę zajrzeć tutaj. Najczęstszym wynikiem pierwszej rozmowy z nami jest to, że odpowiedź leżała już w szufladzie w Ohio albo w bazie, której przeszukanie nic nie kosztuje. A gdy mają Państwo nazwę wsi, wszystko inne staje się możliwe.

Napisane dla rodzin zaczynających poszukiwania z Ameryki Północnej, Brazylii lub Argentyny.

Jak z tego korzystać

Proszę iść po kolei. Pierwsze trzy najczęściej niosą prawdziwą nazwę wsi i wszystkie trzy da się przeszukać z własnego fotela. Proszę fotografować albo skanować wszystko, co Państwo znajdą, nawet gdy charakter pisma wydaje się beznadziejny — to właśnie nieczytelne miejsca wprawne oko odczytuje od razu.

Manifest okrętowy

Najcenniejszy dokument, a jego przeszukanie jest darmowe. Mniej więcej po 1906 roku amerykańskie manifesty mają dwie kolumny, które rozstrzygają wszystko: ostatnie stałe miejsce zamieszkania oraz imię i adres najbliższego krewnego w kraju, który opuszczono. Ta druga kolumna często zawiera wprost nazwę wsi, czasem z numerem domu.

Gdzie szukać: baza Ellis Island / Statue of Liberty Foundation, FamilySearch, Ancestry (bezpłatnie w większości bibliotek publicznych), a dla Kanady Library and Archives Canada. Dla Brazylii — akta Hospedaria dos Imigrantes w São Paulo.

Pułapka: proszę szukać nazwiska ze słuchu, nie w dzisiejszej pisowni. Urzędnik zapisał Wasyla Hryniewicza jako Basil Renewitz, a indeks wiernie to powtórzył.

Papiery naturalizacyjne

Deklaracja zamiaru i petycja o naturalizację pytają o miejsce urodzenia, a po 1906 roku odpowiedź to zwykle konkretna miejscowość, nie kraj. Wiele z nich podaje też datę i port przybycia, co prowadzi prosto do manifestu.

Gdzie szukać: amerykańskie Archiwum Narodowe (NARA) i sądy hrabstw; dla Kanady akta naturalizacyjne w Library and Archives Canada.

Pułapka: miejsce urodzenia zapisano tak, jak nazywało się politycznie w owym czasie — „Austria”, „Polska”, „Rosja” czy „Galicja” mogą opisywać tę samą wieś w tej samej dekadzie.

Karty rejestracji poborowej

Obie wojny światowe wytworzyły karty dla mężczyzn w bardzo szerokim przedziale wieku, także imigrantów, którzy nigdy nie służyli, i w obu pytano o datę i miejsce urodzenia własnymi słowami zainteresowanego. Amerykańska rejestracja z 1942 roku, zwana „rejestracją starych”, obejmuje mężczyzn urodzonych już w 1877 i jest jednym z najbogatszych źródeł dla tego pokolenia.

Gdzie szukać: bezpłatnie na FamilySearch oraz w bibliotecznej wersji Ancestry.

Pułapka: pismo należy do urzędnika, nie do przodka. Proszę przeczytać nazwę wsi na głos po ukraińsku lub po polsku — często wtedy się rozjaśnia.

Księgi kościelne po Państwa stronie oceanu

Metryki chrztów, ślubów i pogrzebów parafii, do której rodzina przystała po przyjeździe, często notują miejsce urodzenia, bo ksiądz pytał, a nie było powodu kłamać. Najlepsze są akty ślubu: dwie rodziny, czworo rodziców i często dwie wsie wymienione w jednym wierszu.

Gdzie szukać: kancelaria parafialna, archiwum eparchialne lub diecezjalne, a dla parafii zamkniętych — instytucja, która je przejęła.

Pułapka: proszę prosić o księgę, nie o zaświadczenie. Współczesne zaświadczenie przepisuje tylko to, na co ma miejsce w formularzu, a wieś jest właśnie tym, co pomija.

Akt zgonu i cmentarz

Akt zgonu podaje miejsce urodzenia tak, jak zgłosiła je rodzina — a wtedy rodzina powtarzała to, co zmarły mówił jej przez pięćdziesiąt lat, i bywa to dokładniejsze niż jakikolwiek urzędowy formularz z 1910 roku. Nagrobek bywa jeszcze lepszy: na ukraińskich i polskich kamieniach pod nazwiskiem często widnieje wieś urodzenia cyrylicą.

Gdzie szukać: stanowe i prowincjonalne urzędy stanu cywilnego oraz własna księga pochówków cmentarza, zwykle bardziej szczegółowa niż kamień.

Pułapka: proszę fotografować cały nagrobek, łącznie z tyłem i cokołem. Napisy często kontynuowano tam, gdzie kamieniarz miał miejsce.

Listy i koperty, w których przyszły

Jedna koperta bije wszystkie bazy z tej listy. Adres zapisany cyrylicą lub po polsku, wysłany ze wsi do Państwa prababki, podaje wieś, powiat i często pocztę, do której należała. Rodziny wyrzucają listy, a zachowują fotografie; powinno być odwrotnie.

Gdzie szukać: u tego krewnego, któremu dostało się „to pudło”. Zwykle jest to ktoś, kogo nikt nie wpada na pomysł zapytać, bo to nie on interesuje się genealogią.

Pułapka: proszę nie zlecać tłumaczenia listów w pośpiechu. Najpierw fotografia kopert — same stemple pocztowe potrafią rodzinę datować i umiejscowić.

Fotografie z pieczęcią atelier

Zdjęcia studyjne z lat 1900–1930 noszą nazwisko fotografa i miasteczko, wydrukowane na passe-partout. To miasteczko prawie nigdy nie jest samą wsią — to miasteczko targowe, do którego Państwa rodzina chodziła, co zawęża promień poszukiwań z kraju do jakichś piętnastu kilometrów.

Gdzie szukać: na odwrocie każdej naklejonej fotografii w rodzinie i w narożnikach awersu, gdzie pieczęć bywała tłoczona, nie drukowana.

Pułapka: napis obcą ręką na odwrocie to często późniejszy domysł wnuka. Drukowaną pieczęć proszę traktować jako dowód, a ołówek jako hipotezę.

Co robić, gdy mają Państwo nazwę

Proszę wypisać wszystkie znalezione pisownie, ze źródłem każdej i latami, do których należą. Sprzeczności nie są problemem — są surowcem. Zestawienie ich z historycznymi słownikami geograficznymi regionu to dokładnie ta praca, która ustala prawdziwą wieś, i to właśnie robi nasz raport o wsi, gdy rodzina woli nie robić tego sama.

O raporcie o wsi

Znaleźli Państwo nazwę wsi? To może zacząć się właściwa praca.

Proszę przysłać to, co Państwo znaleźli, i pisownię z każdego dokumentu. Powiemy uczciwie, czy da się to ustalić, jak wyglądają zapisy dla tej wsi i ile by to kosztowało.

Wyślij bezpłatne zapytanie Albo napisz do nas e-mail